Χωρίς μία νέα ελληνική ιδέα δεν μπορεί να ορθοποδήσει τίποτε

Συνέντευξη του Αντώνη Ζέρβα στον Σταμάτη Μαυροειδή (από εδώ)

Οι πρώτες κινήσεις της νέας ελληνικής κυβέρνησης εντός και εκτός συνόρων υπήρξαν και παραμένουν ενδιαφέρουσες σε επίπεδο πολιτικών συμβολισμών. Μέλλει να απαντηθεί από την εξέλιξη των πραγμάτων αν αυτές θα «εξαερωθούν» ή θα αποδειχθούν χειρονομίες με διάρκεια και στρατηγικό βάθος. Αν συμβεί το δεύτερο, η τραγωδία που έζησε ο ελληνικός λαός στα πέντε τελευταία χρόνια θα κλείσει με κάθαρση. Στην αντίθετη περίπτωση, θα προστεθεί ένα ακόμη αδικαίωτο τραύμα στο σώμα της Δημοκρατίας και του τόπου. Δεν θα είναι πρωτόγνωρο βέβαια, αφού κάθε φορά που πάει να γίνει κάτι καλό, ξένοι και εγχώριοι δεσμοφύλακες με όπλο τον εκβιασμό και τις απειλές επιβάλλονται, δυστυχώς, στη βούληση του λαού μας. Παρότι η σύγκρουση που εξελίσσεται είναι εκ προοιμίου άνιση, δεν πρέπει να το βάλουμε κάτω. Και αυτό, γιατί «είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα εισέρχεται στην Ευρώπη ως πραγματικός εταίρος, η πρώτη φορά που εμφανίζεται ενώπιον των εταίρων με έγκυρο κριτικό και θαρραλέο λόγο», όπως με έμφαση σημειώνει ο Αντώνης Ζέρβας. Η φωνή του συνομιλητή μας αποκτά ιδιαίτερη σημασία για έναν επιπρόσθετο λόγο. Ο Α. Ζέρβας θήτευσε επί 30 και πλέον χρόνια στην Κομισιόν, στην καρδιά και «φωλιά της Ευρώπης», εκεί όπου επωάζεται και αποθεώνεται η γλώσσα των λογιστών και των αριθμών τους. Ας τον ακούσουμε…

Θεωρείτε ότι υπάρχει κάποιο νέο ποιοτικό στοιχείο (στην ελληνική αλλά και στην ευρωπαϊκή σκηνή) ή μήπως εξελίσσεται ένα παραλλαγμένο σχέδιο προσαρμογής, οι προεκτάσεις του οποίου δεν είναι ακόμη ορατές στην κοινή γνώμη;

Είναι απίστευτο κι όμως αληθινό! Για πρώτη φορά από την ένταξή της στην ΕΟΚ, η Ελλάδα κατορθώνει να εκφέρει δικό της λόγο. Για πρώτη φορά λαμβάνονται σοβαρά υπ’ όψιν τα ερωτήματα και οι προτάσεις της, παρά τις ανελέητες προσπάθειες που καταβάλλονται για την απαξίωσή τους εντός και εκτός της εθνικής επικράτειας. Τα ερωτήματα δεν είναι εύπεπτα, διότι θέτουν σε αμφισβήτηση όχι μόνο την τρέχουσα ευρωπαϊκή πολιτική, η οποία έτσι κι αλλιώς, έχει αποτύχει και στην πράξη και στη θεωρία. Θέτουν σε αμφισβήτηση την ίδια την πορεία της Ε.Ε. Είναι όντως εξοργιστική η στάση της, τη στιγμή που όλα τα κράτη- μέλη συναντούν δυσχέρειες και γνωρίζουν κοινωνικές αναταραχές. Και πιο εξοργιστική ακόμη, τη στιγμή που έχει επίγνωση πλέον του χάσματος που την χωρίζει από τους ίδιους τους λαούς της.

Ανεξαρτήτως απαντήσεως όμως, για πρώτη φορά στην «ενωσιακή» της Ιστορία, η Ελλάδα εμφανίζεται ενώπιον των εταίρων της με έγκυρο κριτικό λόγο, επειδή ακριβώς έπαθε. Οπωσδήποτε φέρει ευθύνη για την κατάσταση στην οποία περιήλθε, πλην όχι όλη την ευθύνη. Το γεγονός είναι ότι παρά τις αιματηρές θυσίες που επιβλήθηκαν στον τόπο, η οικονομική πολιτική της λιτότητας απέτυχε παταγωδώς. Δεν υπάρχει διέξοδος, πρόκειται για την επιβίωση της χώρας. Άρα, επιβάλλεται αναθεώρηση.

Κανείς άλλος πολιτικός ηγέτης δεν είχε το σθένος αλλά και την κατάλληλη ψυχική προετοιμασία για να βγει θαρραλέα στη μέση και να εκθέσει το πρόβλημα.

Απ’ τις πρώτες κιόλας πρωτοβουλίες της νέας κυβέρνησης η ταπεινωμένη υπερηφάνεια και η αξιοπρέπεια των Ελλήνων φαίνεται ότι επανέκαμψαν. Είναι το φρόνημα του λαού ουσιαστικός όρος ώστε να ελπίζουμε σε κάποια πολιτική μετατόπιση των πραγμάτων;

Σε αντίθεση με τους μνημονιακούς, οι οποίοι εκόντες-άκοντες μετέτρεψαν την εθνική κρίση σε λογιστικό πρόβλημα, η νέα ελληνική κυβέρνηση έθεσε τον δάκτυλον επί των ήλων: Τι είναι επιτέλους η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ένας οικονομικός συνασπισμός που θυσιάζει τα πάντα στον βωμό της αποδόσεως ή ένα δημοκρατικό σχέδιο ειρήνης, συνεργασίας και ευημερίας των ευρωπαϊκών λαών; Πώς είναι δυνατόν να επιδεικνύεται τέτοια πεισματική προσήλωση σε ένα οικονομικό πρόγραμμα που αγγίζει τα όρια του παραλογισμού, προξενώντας τόση δυστυχία και ερημωτική υποτέλεια; Πώς είναι δυνατόν να αγνοούνται τα θεμελιώδη δημοκρατικά δικαιώματα των λαών και να παραγνωρίζονται οι συνταγματικές ελευθερίες τους από την ίδια την Ε.Ε. Είναι τάχα η δημοκρατία μύθευμα;

Η λογιστική, όπως και κάθε γλώσσα των αριθμών, μπορεί να οδηγήσει σε τερατουργίες. Το σχεδιαζόμενο ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας εξέπληξε και αυτούς ακόμη τους εταίρους μας. Και ακριβώς. Από τη ρεάλ πολιτίκ των αριθμών πάσχει σήμερα η Ευρώπη, γενικότερα. Αλλά αυτό που συμφέρει μία επιχείρηση δεν είναι κατ’ ανάγκην προς συμφέρον της κοινωνίας. Είναι εγκληματικό να χαράσσονται οικονομικές πολιτικές ερήμην της κοινωνίας. Ο Ντελόρ που ώθησε την Ευρώπη προς αυτή την κατεύθυνση, το μετάνιωσε. Ήταν, όμως, αργά.

Εδώ και δύο αιώνες, ο οικονομικός φιλελευθερισμός που αποβλέπει στη συρρίκνωση και την τελική κατάργηση του κράτους, επαναλαμβάνει τον ίδιο σκοπό: «Δεν μας αφήσατε να ολοκληρώσουμε το απορρυθμιστικό μας έργο». Η πάγια θέση του οικονομικού φιλελευθερισμού ότι η δημιουργία πλούτου χάρη στην άνευ κωλυμάτων επιχειρηματικότητα ευνοεί τελικώς την κοινωνία, αποδεικνύεται κάθε φορά μια φούσκα. Δεν χρειάζεται μεγάλη φαντασία για να καταλάβει κανείς τι θα γινόταν αν κυβερνούσαν οι επιχειρήσεις.

Η νέα ελληνική κυβέρνηση έδειξε χειροπιαστά προς πάσαν κατεύθυνση τον απόλυτο παραλογισμό στον οποίον οδηγεί ο άκρατος οικονομικός ρασιοναλισμός της ισχύος, όπως εκπροσωπείται σήμερα από τη Γερμανία και τους συμμάχους της.

Δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε ότι σήμερα και μόνο σήμερα εισήλθε η Ελλάδα στην Ε.Ε. ως εταίρος. Η Ευρώπη που δεκαετίες τώρα προβάλλεται στον τόπο μας, είναι η Ευρώπη των διαφημίσεων, η Ευρώπη με τη μορφή pin up. Αυτή σερβίρουν και αυτή λαχταρούν. Αλλά δεν γίνεσαι Ευρωπαίος με σαββατοκύριακα στα ξενοδοχεία 5 αστέρων και στα κυλικεία των Βρυξελλών.

Η φωνή του Τσίπρα και του επιτελείου του προήλθε από τη σκεπτόμενη Ευρώπη η οποία δεν είναι ορατή, όπως η Ευρώπη των λογιστικών μετρήσεων.

Είναι πράγματι εντυπωσιακή η απήχηση του Τσίπρα στον απλό πολίτη της Ένωσης που βλέπει καθημερινά τα αποτελέσματα των ιδιωτικοποιήσεων, την καλπάζουσα ανεργία, την ασφυκτική οργάνωση της καθημερινότητας. Τέτοιους ηγέτες ονειρεύεται και όχι τους Γιούνκερ των φορολογικών παραδείσων ή όσους αποτυγχάνουν στον τόπο τους για να επιβραβευθούν με ηγετικά πόστα στην Κομισιόν, όπως ο κ. Μοσκοβισί. Κι έπειτα παραπονούνται για τις αντιευρωπαϊκές εξάρσεις των πολιτών.

Παραταύτα οι… Βρυξέλλες επιμένουν ότι η κρίση στην Ελλάδα οφείλεται στην ασυδοσία των τεμπέληδων Ελλήνων, του διογκωμένου δημοσίου και της διαφθοράς του εγχώριου πολιτικού συστήματος. Μήπως αυτή η επιμονή προϊδεάζει για την συνολική αλλαγή στο κοινωνικό υπόδειγμα της Ευρώπης που γνωρίσαμε;

Δεν υπάρχει αλλαγή υποδείγματος! Η Ε.Ε. είναι βεβαίως υποχρεωμένη να αναθεωρήσει την πολιτική της και θα το πράξει με τον ένα ή άλλον τρόπο. Η τρόικα θα εξαφανισθεί προς μεγάλη λύπη των μνημονιακών. Αλλά το κυρίαρχο οικονομικό υπόδειγμα δεν πρόκειται να αλλάξει έτσι εύκολα. Η οικονομική βαρύτητα της Ελλάδας δεν αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο. Το μέγα εμπόδιο είναι οι δεσπόζουσες οικονομικές αρχές του σύνολου οικοδομήματος. Η κρατούσα αντίληψη περί αναπτύξεως, περί καινοτομίας, περί αποδόσεως και εκμετάλλευσης των πηγών ενέργειας. Όλα τούτα αποτελούν την ισχύ του δυτικού πνεύματος που κυριαρχεί σε πλανητικό επίπεδο. Αλλά αν η ισχύς του δυτικού πνεύματος έγκειται στην ορθολογική οργάνωση, το μεγαλείο της αθέατης Ευρώπης απορρέει από τις δυνάμεις που αντιστέκονται και πασκίζουν να εξισορροπήσουν τις καταστροφικές ροπές του ρασιοναλισμού της. Η σκέψη και η τέχνη στάθηκαν ανέκαθεν τα μεγάλα οχυρά του ευρωπαϊκού πνεύματος εναντίον του ίδιου του εαυτού του. Μεγάλος είναι ο πολιτισμός που γνωρίζει να κρίνει τον εαυτό του. Η ισχύς και μόνο είναι αδιέξοδη. Αγαπάμε τη γερμανική σκέψη και τέχνη πλην αποστρεφόμαστε το σημερινό πρόσωπο της χώρας. Αυτό θα γεράσει, η σκέψη και η τέχνη της Γερμανίας θα μείνουν. Γι’ αυτό και το αίτημα των αποζημιώσεων αποκτά ζωτικότατη σημασία. Υπενθυμίζει, στιγματίζοντας, την αλαζονεία της ισχύος. Η Γερμανία δεν μπορεί να στηρίζεται στη νομική παραγραφή των ευθυνών της ενόσω μένει ανυποχώρητη στις υπεράνθρωπες αξιώσεις της. Τα κόκκαλα του Γκαίτε τρίζουν στα χείλη του Σόιμπλε. Κανά-δυο χρόνια πριν, η γαλλική εταιρία σιδηροδρόμων αναγκάσθηκε να καταβάλει υψηλότατο πρόστιμο κατά τη σύναψη μιας εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, διότι τα τρένα της είχαν χρησιμοποιηθεί ως «βαγόνια του θανάτου». Κανείς δεν διανοήθηκε να προβάλει το επιχείρημα ότι «παρήλθαν 70 χρόνια».

Όπως και να έχει πάντως, οι αναπτυξιακές προοπτικές της Ευρώπης είναι μάλλον περιορισμένες. Αργά ή γρήγορα, θα πρέπει να αλλάξει η κρατούσα καταναλωτική, οικονομίστικη αντίληψη. Και γι’ αυτό η Ελλάδα δεν πρέπει να βιάζεται. Δεν διαθέτουμε ισχύ, διαθέτουμε όμως μία αντιωφελιμιστική και αντιρασιοναλιστική παράδοση που δεν πρέπει να θυσιασθεί στο βωμό του αλόγιστου προοδευτισμού. Ο «καλός» διαφωτισμός εναντίον του «κακού» μεσαίωνα δεν είναι μόνο προτάσεις επιστημονικά αβάσιμες, διαιωνίζουν το μέγα μύθευμα της προόδου, την ιδεολογία της Προόδου.

Εδώ είναι ο κόμπος. Είναι επιτακτική ανάγκη να επαναπροσδιορισθεί το περιεχόμενο της προόδου, δηλαδή το περιεχόμενο του εξορθολογισμού και της ανάπτυξης. Το πρόβλημα του καπιταλισμού δεν επιλύεται απλώς με την κοινωνική δικαιοσύνη. Το μέγα ζήτημα σήμερα δεν είναι η τιθάσευση της φύσεως, αλλά η τιθάσευση της προόδου που ταυτίζεται με την οικονομοτεχνική ισχύ και μετατρέπει τις κοινωνίες σε ασφυκτικά οργανωμένους καταυλισμούς.

Είναι η πρώτη φορά στη σύγχρονη Ελληνική Ιστορία που η Αριστερά αναλαμβάνει ευθύνη διακυβέρνησης. Οι ώς τώρα κυβερνήτες και το πολιτικό προσωπικό τους ισορροπούσαν επιλέγοντας τον πλουτισμό και τη δόξα αδιαφορώντας για τις ανάγκες των πολιτών. Για ποιο λόγο υπάρχει ή πρέπει να υπάρχει το ελληνικό κράτος κ. Ζέρβα;

Σύμφυτο με το ερώτημα τι είναι σήμερα η Ε.Ε., είναι και το ερώτημα γιατί υπάρχει το ελληνικό κράτος. Ο Τσίπρας καλείται να εμφυσήσει πνεύμα εθνικής ομοψυχίας. Όπως ακριβώς πέτυχε να συνθέσει τα διεστώτα με την περίτρανη εκλογική του νίκη, έτσι θα πρέπει και να αποβλέψει σε μία νέα πνευματική σύνθεση του Ελληνισμού. Χωρίς μία νέα ελληνική ιδέα δεν μπορεί να ορθοποδήσει τίποτε.

Οι αριστερές, προοδευτικές ιδεοληψίες πρέπει να μετριασθούν αλλά και να σαρωθούν οι συντηρητικές ακαμψίες. Το ζητούμενο είναι η σύνθεση ενός ήπιου εκσυγχρονισμού και φωτεινής συντήρησης.

Το πρόβλημα της παιδείας όπως και το πρόβλημα της ορθόδοξης εκκλησίας είναι εξαιρετικώς λεπτά ζητήματα.

Εάν με τον όρο «αριστεία» εννοείται ο υπερτεχνολογικός προσανατολισμός με γνώμονα το IQ, τότε ας καταργηθεί. Χρειάζονται όμως σχολεία αρίστων, όπου η έμφαση δεν θα δίδεται στη διάνοια και στον εγκέφαλο, όπως θέλει σήμερα η Ε.Ε. Παιδεία αρίστων είναι η παιδεία των ερωτημάτων. Εγκέφαλοι και διάνοιες επεξεργάζονται τα τραπεζικά προγράμματα και χαράσσουν τις οικονομικές πολιτικές. Η τεχνική καθιστά τον πολίτη τάμπουλα ράζα. Πώς να αντιμετωπίσει ο υπερτεχνολογικός προσανατολισμός της εκπαίδευσης τα φιλοσοφικά και ιστορικά ερωτήματα που ενσκήπτουν με τόση δριμύτητα στις μέρες μας;

Ένα δεν πρέπει να λησμονείται: το ελληνικό κράτος δεν προέκυψε από τη μακροχρόνια και βίαιη διεργασία εκκοσμίκευσης του Χριστιανισμού και της θεολογίας του που θα οδηγούσε στη διαμόρφωση των σύγχρονων δυτικών κρατών και της πολιτικής φιλοσοφίας τους γενικότερα.

Μια μικρή χώρα με περιορισμένα παραγωγικά μέσα και ιδιαίτερη παραγωγική νοοτροπία έχει ανάγκη από ένα δίκαιο κράτος. Εάν αφεθεί στο έλεος της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, δεν θα μείνει τίποτε. Σκεφθείτε μόνο το προοδευτικό πνεύμα των αιρετών της τοπικής αυτοδιοίκησης που με τον όρο ανάπτυξη εννοούν τη μεταφύτευση του Λος Άντζελες και της ισπανικής Ριβιέρας στις περιοχές τους. Η λογική αυτή πρέπει να καταπολεμηθεί πάση θυσία, όποια κι αν είναι τα βραχυπρόθεσμα οφέλη της.

Η Ευρώπη που δεν θέλουμε

Του Αντώνη Λιάκου (από εδώ)

Η ασφυξία που επέβαλε η ΕΚΤ στη ρευστότητα των ελληνικών τραπεζών και το έγγραφο της γερμανικής κυβέρνησης που ζητάει από την Ελλάδα να εγκαταλείψει το πρόγραμμα μιας κυβέρνησης με νωπή λαϊκή εντολή και να επιστρέψει σε εκείνο που το εκλογικό σώμα απέρριψε, δείχνει ότι το πρόβλημα στην Ευρώπη δεν είναι μόνο η Ελλάδα αλλά η λειτουργία των ευρωπαϊκών θεσμών, ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο η οικονομική κρίση, αλλά η κρίση της ευρωπαϊκής δημοκρατίας. 

Μαντεύω τις αντιρρήσεις. Η προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση σημαίνει ότι αποφασίζουμε να ανταλλάξουμε μέρος της εθνικής κυριαρχίας με τα οφέλη της συμμετοχής σε μια μεγαλύτερη και ισχυρότερη κοινότητα, ότι έτσι κι αλλιώς ποτέ η εθνική ανεξαρτησία στην Ελλάδα δεν ήταν απόλυτη αλλά περιοριζόταν από τις Μεγάλες Δυνάμεις και τις συμμαχίες της, και ακόμη, πόσο ανεξάρτητη μπορεί να είναι μια δημοκρατία όταν είναι οφειλέτρια δημοκρατία; 

Αν αποδεχτούμε αυτές τις έλλογες ενστάσεις, τότε θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι η δημοκρατία ως σεβασμός της θέλησης «των πολλών», έχει σημασία και μπορεί να γίνει σεβαστή, μόνο αν μπορεί να παραμείνει στο ήδη διαμορφωμένο πλαίσιο, ή αν αφορά ζητήματα που δεν άπτονται των μεγάλων κατευθυντήριων επιλογών. Αλλά αυτό είναι το πλαίσιο της μεταδημοκρατίας. Η μεταδημοκρατία δεν βγάζει τανκς στους δρόμους, δεν καταργεί τις εκλογές, τα κόμματα, το κοινοβούλιο, την ελευθερία της έκφρασης. Όλα αυτά διατηρούνται μεν, αλλά ως τελετουργίες, στερημένες περιεχομένου και αποτελεσματικότητας. 

Οι ελληνικές εκλογές είναι η δοκιμασία μιας πραγματικότητας που σιγά-σιγά και αθόρυβα συγκροτήθηκε από τις αρχές του 1990, με δυο κατευθυντήριους άξονες: Την αλλαγή του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, και τον μετασχηματισμό της δημοκρατίας σε μεταδημοκρατία. Η κρίση ακολούθησε και η διευθέτηση της ακολούθησε τους δυο αυτούς άξονες.

Είναι μύθος ότι το πρόγραμμα της τρόϊκας από την αρχή της ελληνικής κρίσης είχε σκοπό να βοηθήσει την ελληνική κοινωνία να εξέλθει από την κρίση, δημιουργώντας ένα κράτος και μια κοινωνία που δεν παράγει χρέη. Την περασμένη Τετάρτη, την προηγούμενη της νύχτας που η ΕΚΤ επέβαλλε μέτρα ασφυξίας στην ελληνική κυβέρνηση για να εγκαταλείψει το πρόγραμμά της, ο Υπουργός Οικονομικών της Αγγλίας Τζορτζ Οζμπορν δήλωνε ότι η περικοπή των δημόσιων δαπανών κατά 9,5% επί της υπουργίας του δεν ήταν αρκετή, και ότι στο διάστημα έως το 2019 θα πρέπει να μειωθούν κατά 15%. Η Αγγλία, δήλωσε, δεν συνήλθε ακόμη από την κρίση και τα δημοσιονομικά κενά θα πρέπει να καλυφθούν στο επόμενο διάστημα κατά 98% από περικοπές δαπανών και μόνο κατά 2% από φορολογικούς πόρους. «Η χειρότερη λιτότητα στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι μπροστά μας», ήταν ο τίτλος του δημοσιεύματος (http://rt.com/uk/229283-ifs-spending-cuts-tax/)

Αν η Βρετανία μπήκε πρώτη, από τον καιρό της Μάργκαρετ Θάτσερ στην οδό της αποδιάρθρωσης του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου και της αντικατάστασής του από ένα άλλο του οποίου φιλοσοφία είναι ο αναγωγισμός όλων των κοινωνικών λειτουργιών στον τρόπο που λειτουργεί η αγορά, και πρακτική του η μεταφορά πλούτου από τους πολλούς στους λίγους, τότε βλέπουμε πώς αυτός ο δρόμος τέλος και τελειωμό δεν έχει. Αυτός είναι ο δρόμος των «δομικών μεταρρυθμίσεων» που επαγγέλλεται σήμερα το Βερολίνο, η ΕΚΤ, η Κομισιόν. Όχι μεταρρυθμίσεις που βελτιώνουν τις δημόσιες υπηρεσίες, όχι μεταρρυθμίσεις που προσαρμόζουν τη διάθεση των δημόσιων αγαθών όπως η υγεία, η παιδεία, ο πολιτισμός στις αλλαγές της τεχνοεπιστήμης και της παγκοσμιοποίησης, όχι μεταρρυθμίσεις βελτίωσης της ζωής των πολλών και των ασθενέστερων. Πρόκειται για μια επέκταση της ανταγωνιστικότητας με άνοιγμα ολοένα και περισσότερων πεδίων στη λογική του εμπορίου και των ιδιωτικοποιήσεων, για μια αυξανόμενη περικοπή των κοινωνικών δαπανών, για μετατροπή των κοινωνικών αγαθών σε εμπορεύσιμες υπηρεσίες, για περιορισμό της έννοιας των κοινών, του δημοσίου, όλων εκείνων δηλαδή των στοιχείων που βρίσκονταν στον πυρήνα αυτού που θεωρούσαμε Ευρώπη και δημοκρατία. 

Αυτές τις αλλαγές, αυτή την Ευρώπη ευαγγελιζόταν έως τις εκλογές η τρόϊκα, τα κόμματα που την υποστήριζαν, οι διανοούμενοι που εκλογίκευαν και μεταγλώττιζαν στα καθ’ημας τη φιλοσοφία της. Σ’ αυτή τη φιλοσοφία ήλθε να αντιταχθεί το αποτέλεσμα των εκλογών της 25^ης Ιανουαρίου. Πρόκειται για μια ρωγμή και στους δυο κατευθυντήριους άξονες της ευρωπαϊκής πραγματικότητας: και στην νέα οικονομική συνθήκη, και στη μεταδημοκρατική συνθήκη. Αν αυτή είναι η ελληνική στιγμή της Ευρώπης, είναι γιατί οι ελληνικές εκλογές και η σφοδρή σύγκρουση που προκαλούν, αναγκάζει πολλούς ευρωπαίους να αναστοχαστούν την ίδια την πορεία της Ευρώπης. Αυτή είναι η Ευρώπη που θέλουμε; Μια Ευρώπη με ενιαίο νόμισμα και άκαμπτους κανόνες αγοράς, αλλά με εντελώς διαφορετικά στάνταρ υγείας, ασφάλισης, παιδείας, βιοτικών συνθηκών, παροχής δημόσιων υπηρεσιών, μια Ευρώπη του μεγάλου πλούτου και της μεγάλης φτώχειας, μια Ευρώπη του Βορρά, μια άλλη του Νότου, και μια τρίτη των πρώην ανατολικών χωρών; Θέλουμε μια Ευρώπη των μεταμεσονύκτιων πραξικοπημάτων όχι των συνταγματαρχών, αλλά των κεντρικών τραπεζιτών; 

Καταλαβαίνει κανείς ότι η Ευρώπη, η πρώην κυρίαρχη του κόσμου, έχει προβλήματα ανταγωνιστικότητας απέναντι στην Αμερική και την Ασία, απέναντι στις πρώην αποικίες της που τώρα έγιναν παγκόσμιες δυνάμεις. Αυτός όμως δεν είναι λόγος, αλλά δικαιολογία για την αποχύμωση της δημοκρατίας. Εξάλλου, η κατεδάφιση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου δεν είναι η μόνη δυνατή απάντηση. Η εναλλακτική λύση είναι η διεθνοποίησή του. Η ικανότητα της Ευρώπης να θέσει κανόνες στην παγκοσμιοποίηση και στον οικονομικό ανταγωνισμό προς όφελος των λαών, θα ενδυνάμωνε, δεν θα αδυνάτιζε τη θέση της στον κόσμο.

Οι άνθρωποι της τέχνης σχολιάζουν τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ

Άνθρωποι του πνεύματος και της τέχνης σχολιάζουν το εκλογικό αποτέλεσμα και τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ και ξεδιπλώνουν τις δικές τους προσδοκίες για το επόμενο διάστημα.

Δήμος Αβδελιώδης, σκηνοθέτης

Νίκη - απελευθέρωση από τον φόβο

Είναι μια νίκη και απελευθέρωση απέναντι στον φόβο, ο οποίος είναι ασυγκρίτως μεγαλύτερο κακό και από την ανέχεια και από τη φτώχεια. Ο Αλέξης Τσίπρας ήταν αυτός που δεν φοβήθηκε το 2012 και συνέχισε να μη φοβάται. Έδωσε τον τόνο. Ο ΣΥΡΙΖΑ αναλαμβάνει τώρα τη μεγάλη ιστορική ευθύνη για την εδραίωση της δημοκρατίας και της ευημερίας που είναι ζητήματα όχι μόνο της Ελλάδας αλλά όλου του πλανήτη.

Σπύρος Ασδραχάς, ιστορικός

 

Ο λαός να επιβάλει τη συμμαχία ΣΥΡΙΖΑ - ΚΚΕ

Αν υπάρχει μια μεγάλη ευθύνη με επίσης μεγάλο ιστορικό βάθος, αυτή η ευθύνη αφορά το ΚΚΕ. Μένω με την εντύπωση, για να μην πω πεποίθηση, ότι η παράδοση των Ελλήνων κομμουνιστών είναι περισσότερο η αυτοθυσία παρά ο μικροχρονικός καιροσκοπισμός. Η λέξη "αναθεώρηση" θα πρέπει τώρα να ανασηματοδοτηθεί, η αυτοκριτική να αποκτήσει το πραγματικό της νόημα. Όλα αυτά σημαίνουν ότι ο φυσικός σύμμαχος του ΣΥΡΙΖΑ θα έπρεπε να είναι το ΚΚΕ: ας επιβάλουν αυτή τη συμμαχία όσοι το έχουν εμπιστευτεί.

Νάνος Βαλαωρίτης, ποιητής

Είναι μόνον η αρχή

Δεν μπορεί να είμαι πιο ευχαριστημένος. Ελπίζω με τα τελικά αποτελέσματα να έχει αυτοδυναμία ο ΣΥΡΙΖΑ για να μπορέσει να κυβερνήσει σωστά. Όλη η Ευρώπη σήμερα μιλάει για μας και, να μη βαυκαλιζόμαστε, ήδη άρχισαν οι απειλές, από πού αλλού, από τη Γερμανία. Η Bild εστίασε στο γεγονός ότι μπαίνει πάλι στη Βουλή η Χ.Α. και αυτό μου φαίνεται πάρα πολύ ύποπτο. Από την άλλη, λένε με μεγάλους τίτλους "Νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, φρίκη για το ευρώ". Είναι μόνο η αρχή, πιστεύω θα έχουμε βομβαρδισμό από τέτοια μηνύματα. Να προετοιμαστούμε ώστε να μπορούμε να απαντάμε. Εγώ έχω γράψει ήδη πολλά πολεμικά άρθρα εναντίον της Γερμανίας, αλλά αν συνεχίσουν αυτή την ιστορία, θα γράψω κι άλλα. Από τη Γαλλία μου στέλνουν συγχαρητήρια. Θα απαντήσω λέγοντας ότι τους συγχαίρω κι αυτούς διότι κι αυτούς θα βοηθήσει όλη αυτή η ιστορία όπως και τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης.

Παντελής Βούλγαρης, σκηνοθέτης

 

Οι ελπίδες μας να γίνουν πράξη

Μεγάλο γεγονός στην ιστορία του τόπου. Ο ελληνικός λαός ξεπέρασε το αίσθημα του φόβου. Από αύριο περιμένει να δει στην καθημερινότητα τις ελπίδες του να γίνονται πράξη. Μπορούμε να καταφέρουμε πολλά.

Κώστας Γαβράς, σκηνοθέτης

 

Να ξεφύγουμε από την οικονομική μιζέρια

Είναι μια ιστορική νίκη για την Ελλάδα. Ήταν καιρός να αλλάξουν τα πράγματα, να έρθουν νέοι άνθρωποι στο προσκήνιο. Και ο πολιτισμός, σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, πρέπει να έχει προτεραιότητα. Έχω διαβάσει το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ για τον πολιτισμό και μου έκανε πάρα πολύ καλή εντύπωση. Και επιτέλους πρέπει να ξεφύγει η κοινωνία από την οικονομική μιζέρια στην οποία είχε βυθιστεί τα τελευταία πέντε χρόνια.

Μιχάλης Γρηγορίου, συνθέτης

Ιστορική στιγμή για όλη την Ευρώπη

Είναι μια ιστορική στιγμή όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά για όλη την Ευρώπη και όσο κι αν ακουστεί αστείο, αισθάνομαι περήφανος ως πολίτης αυτής της χώρας.

Σωτήρης Δημητρίου, ανθρωπολόγος, θεωρητικός του κινηματογράφου

Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ είναι απόηχος της Εθνικής Αντίστασης

Η ιστορική νίκη της ριζοσπαστικής παράταξης του ΣΥΡΙΖΑ σημαίνει πολλά. Πρώτον, ότι αποτελεί μια πανευρωπαϊκή, αν όχι παγκόσμια, ένδειξη ότι στην κρίση που περνάμε και που είναι η σημαντικότερη στην ιστορία της ανθρωπότητας, κρίση που απειλεί τον ίδιο τον πλανήτη μας, οι άνθρωποι αποφασίζουν να αντισταθούν και να πάρουν υπεύθυνη θέση ως ενεργά υποκείμενα, ως διαχειριστές της ιστορίας τους. Δεύτερο και πολύ σημαντικό, δείχνει ότι οι μεγάλοι κοινωνικοί και απελευθερωτικοί αγώνες που έχει διεξαγάγει στην πρόσφατη ιστορία της η χώρα μας συνιστούν μια συσσωρευμένη, υποσυνείδητη ίσως, ιστορική παρακαταθήκη. Με άλλα λόγια, η εκλογική νίκη που πέτυχε ο ΣΥΡΙΖΑ σε συνθήκες έντονου εκφοβισμού και τρομοκράτησης αποτελεί απόηχο της μεγαλειώδους Εθνικής Αντίστασης του ελληνικού λαού κατά της θυελλώδους εξάπλωσης του ναζισμού, στα 1940-41. Τρίτο, αποκαλύπτει την κρυμμένη δυναμική της κοινωνίας, η οποία εκδηλώνεται ή με τους Αγανακτισμένους των πλατειών ή με τη συγκρότηση των κοινωνικών ιατρείων και με άλλους τρόπους, για να ξεπηδήσει αιφνίδια στην οργάνωση ενός νέου ιστορικού αφηγήματος. Η εκλογική νίκη δεν αποτελεί το τέλος μιας σειράς προσπαθειών, αγώνων και ελπίδων. Είναι η αφετηρία ενός νέου ξεκινήματος του λαού μας, να ανακτήσει την αξιοπρέπειά του, να ακουστεί η φωνή του και να επέμβει υπεύθυνα στην οικοδόμηση του μέλλοντός του. Είναι η αφετηρία για να επανέλθει η ηθική -με την ευρύτερη έννοια- στην πολιτική και στη ζωή μας.

Μάρω Δούκα, συγγραφέας

Ο αγώνας θα είναι δύσκολος

Όχι εμείς, που δεν είχαμε γεννηθεί, αλλά έχω την αίσθηση ότι η ελληνική κοινωνία χρειάστηκε να περιμένει 70 χρόνια μέσα από αγώνες και σκαμπανεβάσματα και περιπέτειες και διαψεύσεις για να ξαναβρεί τον βηματισμό της. Και εννοώ βέβαια ότι από το 1944 χρειάστηκε να βρεθούμε στο 2014 για να μπορέσουμε να ξαναπιάσουμε το νήμα. Επειδή όμως μαγικά ραβδάκια δεν υπάρχουν και ο αγώνας είναι μακρύς και δύσκολος, θα πρέπει όλοι και όλες να μάθουμε να ζούμε ως μαχόμενοι πολίτες.

Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, σκηνοθέτης

Συγκίνηση και χαρά

Από την εφηβεία μου βρίσκομαι στον χώρο της ανανεωτικής Αριστεράς. Σήμερα είναι μια μεγάλη μέρα για τους αριστερούς. Προλάβαμε να δούμε τη μέρα που θα κατεβαίνουμε στους δρόμους για να στηρίξουμε μια κυβέρνηση και όχι μόνο για να κάνουμε αντιπολίτευση. Συγκίνηση και χαρά, λοιπόν. Τίποτε άλλο!

Κυριάκος Κατζουράκης, ζωγράφος

Αρχή μιας στροφής προς τη Δημοκρατία

Το αποτέλεσμα είναι μια νίκη που την περίμενε ο ελληνικός λαός εδώ και δεκαετίες, ανεξάρτητα από την όποια κατάληξη θα έχει το ζήτημα της αυτοδυναμίας, που πιστεύω ότι θα επιτευχθεί. Είμαι πεισμένος ότι θα είναι η αρχή μιας μεγάλης στροφής των ευρωπαϊκών κρατών προς μια περισσότερο δημοκρατική διαχείριση. Το αποτέλεσμα οφείλεται στην ομαδική δουλειά πολλών. Ο ΣΥΡΙΖΑ διαθέτει έναν χαρισματικό ηγέτη και όσοι εργάστηκαν με ανιδιοτέλεια γι' αυτό το αποτέλεσμα είναι επίσης χαρισματικοί.

Γιώργος Κιμούλης, ηθοποιός

Να επανασυνδέσουμε το πολιτικό με το κοινωνικό

Η Αριστερά στην εξουσία! Δεν είναι όνειρο πια. Είναι πραγματικότητα! Σήμερα τιμούμε όλους αυτούς, που βασανίστηκαν και πέθαναν έχοντας ως όραμά τους το "να μην μπορεί κάποιος να είναι ευτυχισμένος αν όλοι οι άνθρωποι δεν είναι ευτυχισμένοι". Κι ερχόμαστε εμείς τώρα, να πραγματοποιήσουμε το όραμα αυτό μετά από τόσα χρόνια, ελπίζοντας πως τα δικά μας παιδιά θα μπορέσουν να έχουν ένα καλύτερο μέλλον. Η χώρα, που θεωρήθηκε ως ο τελευταίος τροχός της αμάξης, η χώρα που τιμωρήθηκε πιο σκληρά απ' όλες τις χώρες της Ευρώπης, καλείται τώρα να μπει μπροστά και να σώσει αυτό που αξίζει να σωθεί από την ευρωπαϊκή κληρονομιά: τη δημοκρατία, την εμπιστοσύνη στον λαό και την ισότιμη αλληλεγγύη. Το ανάστημα που σηκώνουμε αυτή τη στιγμή κερδίζει τη χαμένη μας αξιοπρέπεια. Ποιος θα το περίμενε πως εδώ, σ' αυτή τη μικρή χώρα, θα δημιουργηθεί το πρώτο ρήγμα στον μονόδρομο του νεοφιλελευθερισμού; Τώρα είναι στο χέρι μας και οφείλουμε να επανενώσουμε τον διαλυμένο κοινωνικό ιστό, να αντεπιτεθούμε στην ανθρωπιστική κρίση αντιτασσόμενοι στη λιτότητα και να επαναφέρουμε τον πολίτη στον χώρο της πολιτικής με τον εκδημοκρατισμό του πολιτικού μας συστήματος. Είναι στο χέρι μας και οφείλουμε να επανασυνδέσουμε το κοινωνικό με το πολιτικό.

Μαρία Κομνηνού, καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών, γενική γραμματέας της Ταινιοθήκης της Ελλάδος

Ελπιδοφόρο μήνυμα ενάντια στη λιτότητα

Η μεγάλη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα ελπιδοφόρο μήνυμα για τις ελληνικές και ευρωπαϊκές δυνάμεις που παλεύουν ενάντια στον μονόδρομο της λιτότητας και τις καταστροφικές συνταγές του νεοφιλελευθερισμού. Ιδιαίτερα για τον χώρο του πολιτισμού, που στη χώρα μας έχει υποστεί καταστροφικές συνέπειες, η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να αποτελέσει μια καινούργια αφετηρία, με συμμάχους σημαντικούς καλλιτέχνες και θεσμούς που υποστηρίζουν τις νέες τάσεις στον κινηματογράφο και το θέατρο και παρά τις ασφυκτικές συνθήκες διαμορφώνουν ένα κριτικό έργο... Θεσμούς που παρά τις δύσκολες συνθήκες κρατούν το κοινό σε επαφή με τα ριζοσπαστικά και πολιτικά καινοτόμα ρεύματα.

Νίκος Κούνδουρος, σκηνοθέτης

Η αριστερή Ευρώπη μας περιμένει

Από τότε που θυμάμαι τη ζωή μου, με κυνηγάει η υποψία και η καταγγελία του αριστερού. Κατάφερα επί τόσα πολλά χρόνια να παραμείνω ακέραιος δημοκράτης και αγωνιστής του ευρύτερου αριστερού χώρου. Πάντα παράνομος. Πάντα μπροστά στον αγώνα για μια πολιτική επιβίωση, με ό,τι συνέπειες κουβαλάει αυτή η θέση σε κοινωνίες υπερδημοκρατικές. Τώρα, έχοντας επενδύσει σε αυτό το καινούργιο σύνθημα και την αμφιβολία για το τι είδους αριστεροί είμαστε και παραμένουμε, επενδύουμε σε ελπίδες. Ελπίζω η πρωτοφανής νίκη του ΣΥΡΙΖΑ να είναι μια απαρχή. Η αριστερή Ευρώπη μάς περιμένει.

Σταμάτης Κραουνάκης, συνθέτης

Τώρα δουλειά!

Έχω χαρά. Η πίστη μου στη δικαιοσύνη και στην αλήθεια δεν με πρόδωσε. Είμαι καλλιτέχνης, ούτε θέλω ούτε δικαιούμαι να πω πολλά. Με προτεταμένα τα στήθη απέναντι στον εχθρό, τεχνίτες εγώ και η ομάδα μου πολλά χρόνια, εδώ στον σταθμό που εργάζομαι, υπογραφή της ευρύτερης Αριστεράς. Να χαρώ που δεν πήγανε χαμένα τα λόγια, τα τραγούδια, οι παραστάσεις. Μια σκληρή δεκαετία αγώνων, πολέμου, στοχοποίησης, ψυχροπολεμικής καταστολής, αυτοκτονιών, βίας, διάλυσης ενός λαού γλεντζέ, καλόκαρδου και ποιητή, έχουμε δικαίωμα όσοι δόσαμε και πολεμήσαμε να χαρούμε. Τώρα δουλειά όλοι. Πολλή και με το φως. Τελειώσαμε με τα καθάρματα, να μη γεννήσουμε άλλα.

Θανάσης Ρεντζής, σκηνοθέτης

Μια νέα μέρα ξημέρωσε

Το αποτέλεσμα των εκλογών μάς δίνει την ανάσα που από καιρό ήταν απαραίτητη ώστε να αποτραπεί ο ολοκληρωτικός αφανισμός της χώρας. Δεν είναι τόσο ζήτημα πολιτικής διαφοράς μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς όσον μεταξύ προδοτών και πατριωτών. Ποτέ άλλοτε αυτή η χώρα δεν είχε γνωρίσει τέτοιους προδότες, δόλιους, ανίκανους και χαιρέκακους για την καταστροφή που προκάλεσαν. Η Νέμεσις ως προς αυτό πρέπει να είναι αμείλικτη και χωρίς καμία αναβολή. Ωστόσο μια νέα μέρα ξημερώνει και ο ΣΥΡΙΖΑ συνοδεύεται από τις ευχές και τις προσδοκίες όλων μας. Και θα ήθελα να υπομνήσω το ζήτημα της απουσίας από την προεκλογική ατζέντα των κυρίων θεμάτων της προϊούσας ιστορικής περιόδου, που είναι η τεχνολογία και ο πολιτισμός. Τα δύο αυτά κρίσιμα ζητήματα είναι καθ' όλα κομβικά προς κάθε άλλη πλευρά της ζωής μας.

Ροβήρος Μανθούλης, σκηνοθέτης

Να ετοιμαστούμε για νέους αγώνες

Είμαι πολύ συγκινημένος. Θα είχαμε γλιτώσει πολλά αν ο ΣΥΡΙΖΑ είχε εκλεγεί με το ίδιο ποσοστό μερικά χρόνια πιο πριν. Είναι πολύ να έρχονται οι αλλαγές σε μια χώρα, για να μην πω στον κόσμο, κάθε 50 χρόνια. Τις αισθάνομαι αντιστασιακές αυτές τις εκλογές. Στην Κατοχή ήμουν οργανωτής στη γειτονιά μου των μυστικών εκλογών, αλλά σε πανελλήνια έκταση, για τη Βουλή του Βουνού που συνήλθε στους Κορυσχάδες. Είχαν τελικά ψηφίσει 1.150.000 Έλληνες. Ποτέ δεν έχω νιώσει τέτοια συγκίνηση όσο τότε (το 1944, 14 ετών) αλλά και τώρα. Και ετοιμαστείτε για καινούργιους αγώνες. Είναι αδύνατον να πιθανολογήσει κανείς το τι περιμένει την Ελλάδα μετά την ιστορική αυτή νίκη της Αριστεράς, επειδή η νίκη αυτή είναι ταυτόχρονα και μια θηριώδης ήττα της ευρωπαϊκής Δεξιάς. Και θα ήθελα να εκδηλώσω τον θαυμασμό μου για την έξοχη συμπεριφορά προς τα έξω και τη σεμνότητα που διακρίνει τα ηγετικά πρόσωπα του ΣΥΡΙΖΑ και ιδιαίτερα τού Αλέξη Τσίπρα.

Γιώργος Μιχαλακόπουλος, ηθοποιός

Διαχείριση της νίκης χωρίς ακρότητες

"Σήμερα είναι μια άλλη μέρα, με πολλές ελπίδες. Υπάρχει ενθουσιασμός και προσδοκίες για καλύτερες μέρες. Πιστεύω πως αυτές οι μέρες θα έρθουν. Είναι ένα ιστορικό γεγονός ότι ένα αριστερό κόμμα για πρώτη φορά αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση. Αυτό δείχνει μια στροφή του κόσμου που είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Τώρα χρειάζεται προσωπική αφοσίωση, χωρίς ακρότητες και έπαρση, και καλή διαχείριση της νίκης.

Για μας, τους ανθρώπους της τέχνης, είναι μια ιδιαίτερη στιγμή. Πιστεύουμε ότι τα χρόνια που έρχονται θα είναι λιγότερο μίζερα και πιο ευτυχισμένα. Η κοινωνία πρέπει να συσπειρωθεί γύρω από τις κοινές ελπίδες, να συνεννοηθεί χωρίς κραυγές αλλά με επιχειρήματα. Αυτό για μας είναι ένα ουσιαστικό βήμα για να παραγάγουμε πολιτιστικό έργο, που είναι κινητήρια δύναμη της δημοκρατίας.

Δημήτρης Σεβαστάκης, καθηγητής ΕΜΠ

Αν ο ΣΥΡΙΖΑ αναπαράγει το προγενέστερο θα χαθεί

Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα είναι πλήρης αν μεταβάλει τις πολιτικές ποιότητες και στο εσωτερικό του και στην κεντρική πολιτική σκηνή. Η πολιτική παραγωγή είναι υποτυπώδης τα τελευταία χρόνια και αντανακλά την παραγωγική υστέρηση και την πλήρη αδυναμία πολιτικού σχεδιασμού. Παλαιοκομματικές τακτικές, ατομικές στρατηγικές δίνουν μια παράσταση παρεμφερή με τις προγενέστερες εξουσιαστικές τεχνικές. Ηθική χειρονομία περιμένει ο κόσμος για να δώσει πίστωση στον ΣΥΡΙΖΑ. Και η πίστωση είναι σήμερα μια μορφή πίστης. Εάν ο ΣΥΡΙΖΑ αναπαράγει το προγενέστερο, θα χαθεί. Η νίκη θα είναι θνησιγενής και αυτό θα είναι μια βαθύτατη ιστορική ματαίωση. Να ελπίζουμε και να πιέζουμε κριτικά.

Πηγή: Αυγή

Τα κάγκελα έπεσαν

Του Στρατή Μπουρνάζου (από εδώ)

«Σκοπός της ζωής μας δεν είναι η χαμέρπεια. Yπάρχουν απειράκις ωραιότερα πράγματα και απ’ αυτήν την αγαλματώδη παρουσία του περασμένου έπους. Σκοπός της ζωής μας είναι η αγάπη. Σκοπός της ζωής μας είναι η ατελεύτητη μάζα μας. Σκοπός της ζωής μας είναι η λυσιτελής παραδοχή της ζωής μας και της κάθε μας ευχής εν παντί τόπω εις πάσαν στιγμήν εις κάθε ένθερμον αναμόχλευσιν των υπαρχόντων. Σκοπός της ζωής μας είναι το σεσημασμένον δέρας της υπάρξεώς μας». 

Ανδρέας Εμπειρίκος από την «Yψικάμινο»

Η ελπίδα ήρθε! Αν ψάξω να βρω μια φράση που να συνοψίζει όσα ζούμε θα διάλεγα αυτήν: το προεκλογικό σύνθημα του ΣΥΡΙΖΑ («Η ελπίδα έρχεται»), αλλά σε άλλο χρόνο. Για την ελπίδα, την έξαψη και τον μέλλοντα που έγινε ενεστώτας θέλω λοιπόν να γράψω σήμερα. Όχι μόνο επειδή η χαρά και η έξαψη μας κατακλύζουν, ούτε για να κάνουμε ένα διάλειμμα από την πολιτικολογία. Αλλά επειδή μιλώντας για τη χαρά, το τέλος του φόβου, την πίστη ότι τα πράγματα αλλάζουν, βρισκόμαστε στην καρδιά της πολιτικής. Και επειδή αυτή η δεξαμενή συναισθημάτων αποτελεί κινητήρια δύναμη και μεγάλο όπλο της νέας κυβέρνησης.

Έγινε λοιπόν κάποιο θαύμα το βράδυ της Κυριακής; Βρήκαμε το μαγικό ραβδί που μ’ ένα άγγιγμα μεταμορφώνει τα πάντα; Ναι, μάλιστα, αυτό ακριβώς. Σοβαρολογώ — όσο και αν πάντα κορόιδευα τους μάγους και τα ραβδιά τους. Γιατί το μέλλον εισβάλλει ορμητικά στο παρόν, και η προσδοκία, η οποία δεν έχει ακόμα πραγματωθεί, γίνεται παράγοντας υλικός που αλλάζει τους ανθρώπους και ωθεί στην πράξη.

Αυτή η προσδοκία, που έπνευσε σαν δροσερό αεράκι την Κυριακή, έγινε άνεμος ορμητικός τις επόμενες μέρες. Ο πολιτικός όρκος, ο Τσίπρας στην Καισαριανή, τα κάγκελα που έπεσαν μπροστά από τη Βουλή, η επαναπρόσληψη των καθαριστριών, η κατάργηση του πεντάευρου στα νοσοκομεία, η ιθαγένεια για τα παιδιά των μεταναστών, η άρση της πολιτικής επιστράτευσης, όλα αυτά, πολύ περισσότερο από αυτό καθαυτό το εκλογικό αποτέλεσμα, φούσκωσαν τα πανιά, δημιούργησαν εμπιστοσύνη και διέλυσαν μύθους.

Πρώτον, έκαναν φανερή τη διαφορά, τη διαφορά της Αριστεράς. Με λίγες κινήσεις, η μοιρολατρία του τύπου «όλοι ίδιοι είναι» διαλύθηκε σαν καπνός. Ανεξάρτητα από τις συγκρούσεις, τις δυσκολίες, τις αποτυχίες και τις επιτυχίες που θα έρθουν, φάνηκε ξεκάθαρα ότι δεν είναι «και οι 300 ίδιοι».

Δεύτερον, μας έδειξαν ότι υπάρχουν μέτρα σπουδαία, πρώτης προτεραιότητας, που μας κάνουν να ανασάνουμε, κι όμως δεν κοστίζουν ούτε ένα ευρώ: από την ιθαγένεια μέχρι την αποκαθήλωση των κιγκλιδωμάτων. Και άλλα, που δεν είναι μέτρα, αλλά είναι καταλυτικά: πολύ απλά το να μην είσαι, ως δημόσιο ήθος και παρουσία, Άδωνης, Βορίδης και Βενιζέλος.

Τρίτον, άξαφνα, μας αποκάλυψαν πόσο είχαμε βουλιάξει στη μιζέρια, την αθλιότητα, την ακροδεξιά. Δεν μιλάω μόνο για τα φωτεινά πρόσωπα που διαδέχθηκαν τον σκοτεινό θίασο. Αλλά και για το ότι όλοι, ακόμα και εμείς (οι αριστεροί, οι κινηματίες, οι συριζαίοι, ακόμα και οι αριστερότατοι και συριζότατοι) είχαμε εγκλωβιστεί σε αυτό τον αποπνικτικό ορίζοντα, που μας καταπλάκωνε και μας εμπόδιζε να ονειρευτούμε. Κι όταν καταλάβαμε ότι το να καταργηθούν τα κάγκελα ή το πεντάευρο δεν είναι δα κάτι τόσο μακρινό και άπιαστο, ο ορίζοντας άνοιξε. Σοκ, οδυνηρό και λυτρωτικό μαζί. Μετεβλήθη εντός μας ο ρυθμός του κόσμου, πέσαν και τα εντός κάγκελα.

***

Αγκάθια υπάρχουν πολλά. Και αυτά που θα έρθουν, τα μεγάλα και δύσκολα (ο πόλεμος με τη διαπλοκή, η διαπραγμάτευση), αλλά και τα γαϊδουράγκαθα που είναι ήδη εδώ (οι ριζωμένες νοοτροπίες ή το συνοικέσιο με τους ΑΝΕΛ). Θα μείνω σε δύο σημεία.

Το πρώτο για λόγους ειλικρίνειας  και εξήγησης, και όχι τόσο για να σας πείσω. Με χωρίζει –και μας χωρίζει τους περισσότερους, νομίζω– ένα χάσμα από τους ΑΝΕΛ, με τον εθνικιστικό, ξενοφοβικό, δημαγωγικό, ενίοτε ομοφοβικό, αντισημιτικό και ακροδεξιό αέρα τους. Και όμως, πιστεύω ότι η συμμαχία μαζί τους ήταν προτιμότερη από το Ποτάμι. Όχι επειδή το Ποτάμι είναι κατ’ ανάγκην χειρότερο (μπορούμε να συζητάμε ώρες επ’ αυτού). Αλλά επειδή υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά: μια κυβέρνηση με το Ποτάμι θα ήταν εξαρχής ετοιμόρροπη. Πρώτον, επειδή στην τομή Μνημόνιο-Αντιμνημόνιο (που όσο κι αν δεν πρέπει να την απολυτοποιούμε, διαπερνάει καθοριστικά την κοινωνία μας) το Ποτάμι είναι απέναντι. Δεύτερον, επειδή στο κρίσιμο θέμα της διαπλοκής το Ποτάμι κολυμπάει σαν το ψάρι στο νερό. Τρίτον, επειδή το Ποτάμι, έχοντας πια ως έναν βασικό  άξονα τον αντισυριζισμό (δεν χρειάζονται ενδελεχείς έρευνες, αρκεί να κάτσεις σε μια παρέα με ποταμίσιους), θα ροκάνιζε από την πρώτη μέρα την κυβέρνηση. Αντίθετα οι ΑΝΕΛ –όχι επειδή είναι «καλύτεροι», αλλά για λόγους πολιτικής επιβίωσης– έχουν λόγους να τη στηρίξουν.

Το σπουδαίο όμως, το πιο σπουδαίο για μένα, είναι το δεύτερο. Και εδώ θα ευχόμουν να μπορώ να πείσω όλους όσους με διαβάζετε, και πολλούς ακόμα. Η κυβέρνηση αυτή, και η στιγμή αυτή, είναι μια τεράστια ευκαιρία. Όχι μόνο για τους αριστερούς και την Αριστερά, αλλά για τη δημοκρατία, τα δικαιώματα, την προκοπή και τη δικαιοσύνη, για τη χώρα μας και αρκετά παραέξω. Ας μην τη χάσουμε λοιπόν την ευκαιρία. Όπως έλεγα και την προηγούμενη Κυριακή, και το ξαναλέω τώρα με μεγαλύτερο πάθος: Να αδράξουμε τη στιγμή, και να δράσουμε συγκεκριμένα· και σε αυτή τη βάση, της πράξης, να οικοδομούμε συμφωνίες, συναινέσεις και ρήξεις.

Λέω λοιπόν, και θέλω να το φωνάξω με όλη μου τη δύναμη: Να μην εγκλωβιστούμε σε άγονες δοξολογίες και εξίσου άγονες περιχαρακώσεις, αλλά τη στήριξη ή την κριτική μας να τη φανερώσουμε πράττοντας. Να ξέρουμε από τώρα ότι θα υπάρχουν και χαρές και απογοητεύσεις, και νίκες και αποτυχίες — και να δώσουμε όλες μας τις δυνάμεις για να γίνονται πράγματα. Και αν καιγόμαστε να διαχωριστούμε από τους ΑΝΕΛ (που, πάντως, δεν είναι το μόνο πρόβλημα εντός τηε κυβέρνησης), αντί να «κολλήσει η βελόνα» στο πόσο εθνικιστές  και ξενοφοβικοί είναι –που είναι–, ας διαχωριστούμε με πράξεις: ας κάνουμε ό,τι μπορούμε, λ.χ.,  για να υλοποιηθεί τάχιστα το σύμφωνο και ο γάμος για τα ομόφυλα ζευγάρια, η ιθαγένεια για τα παιδιά των μεταναστών. Και αυτό αφορά όχι μόνο τους συριζαίους, αλλά ένα πολύ ευρύτερο δυναμικό αριστερών, προοδευτικών και έντιμων ανθρώπων, από τη στάση των οποίων θα κριθούν πολλά.

Πάντως, αν η κυβέρνηση προχωρήσει με τον βηματισμό της πρώτης εβδομάδας μπορούμε όχι απλώς να χαμογελάμε, αλλά να χαιρόμαστε πραγματικά. Και σε ένα μήνα να είμαστε πια σε άλλη πίστα για τα δικαιώματα, το δίκιο, την αλληλεγγύη, την πρόνοια και τη δημοκρατία. Το μέλλον πλησίασε, και ήρθε στο σήμερα. Και το μέλλον αυτό θέλουμε να διαρκέσει πολύ!